اعتماد به نفس چيست؟
اعتماد به نفس چيست؟
آيا تابهحال به ارزش واقعي خود فكر كردهايد؟ چه اندازه به خود احترام ميگذاريد؟در مواجهه با مشكلات چگونه برخورد ميكنيد؟
با قدرت و قوت رفتار ميكنيد يا ضعف و انفعال؟
اصولاً با شكست چگونه روبرو ميشويد؟ خود را مقصر ميدانيد و به سرزنش و ملامت خود ميپردازيد، يا شكست را به عنوان واقعيتي از زندگي ميپذيريد؟ در مقايسه خود با ديگران چهحالتي به شما دست ميدهد؟
خانواده، مدرسه، دوستان چه تصوري از شما دارند؟ شما را فردي موفق ميدانند يا سست و بياراده؟
حتماً ميپرسيد طرح اين سؤالها، بيانگر چه موضوعي است؟ بله، درست حدس زديد، اعتمادبهنفس مسألهاي است كه هر روز با آن مواجهيم و فردي كه اعتمادبهنفس دارد، خود را شايسته ميداند و شايستگي، ويژگي عام شخصيت اوست، اين نگرش مقطعي و زودگذر نيست.
احساس خود باوري، توانايي و دريافت واقع بينانه از خويش، جز امتيازات شخص محسوب ميگردد، و از بروز حالت نااميدي و يأس و همچنين داشتن تصور نادرستي از قابليتها جلوگيري ميكند. وي هرگز مدعي نيست كه تمام قابليتهاي بالفعل را داراست، بلكه راه وصول را براي خود هموار و باز ميبيند.
كسي كه به خودش احترام بگذارد و نفس خويش را گرامي شمارد و خود را با تمام نقصها و ضعفها بهحساب آورد، به خود اعتماد داشته، گرفتار خودپندارهي منفي نميگردد و هيچگاه زنداني خيالات نميشود. اما شخصي كه تصور نادرستي از خويش دارد و گرفتار پندارهاي خيالي است، بهگونهاي كه در تحصيل، روابط اجتماعي، سياسي، خانوادگي، اقتصادي و… خود را بسيار مقبول و شايسته معرفي ميكند و به دنبال شخصيتي كاذب و دروغين است، چون زمينه و توان رسيدن به اين آرزوهاي مطلوب برايش فراهم نيست، همواره يأس و نااميدي را تجربه ميكند و دچار افسردگي ميشود.
عاقبت افرادي كه چنين تصوري از خود دارند، جز انزوا و محدود نمودن خويش، براي پوشش وضعيت دروغين يا فعاليتهاي رياكارانه چه ميتواند باشد؟
به تعبير يكي از روانشناسان مشهور: “خودپندارهي كاذب، همانند گنجي است كه در وسط آن ديناميت كار گذاشته شده است و مايه تخريب و ويراني خواهد شد”.
فرد متكيبهنفس، چون شناخت درستي از خود دارد و نقاط ضعف و قوت خود را ميداند، براي رفع نقصها، تلاش بيشتري ميكند و هرگز احساس كوچكي و حقارت نخواهد كرد.
در قرآن كريم و روايات اهلبيت تأكيد زيادي بر احترام به خويشتن و عزيز شمردن آن شده است، تا جايي كه عزت نفس، مايه كرامت و بزرگي برشمرده شده و خودكمبيني، مايهي هلاكت و سقوط انسان معرفي شده است.
پس از توضيح اجمالي پيرامون اعتماد به نفس، به بررسي راههاي نيل به آن ميپردازيم و ويژگيهايي را كه اعتماد به نفس به ارمغان ميآورد بر ميشماريم:
- استقلال عمل: افراد برخوردار از اعتماد به نفس، در اعمال خويش مستقل عمل ميكنند و از هرگونه وابستگي به ديگران دوري ميجويند، آنها در انجام اعمال فردي و اجتماعي به تواناييهاي خويش تكيه ميكنند و با توجه به استعدادهاي خود، وارد ميدان عمل ميگردند، اين بدان معنا نيست كه فرد از مشاركت و مشاوره با ديگران سر باز ميزند، بلكه در كنار همفكري و مشاركت، استقلال خويش را حفظ كرده و زير چتر ديگران زندگي نميكند.
- مسؤوليت پذيري: فرد داراي اعتماد بهنفس، مسؤوليت خود را با اطمينان كامل ميپذيرد و از هرگونه ضعف و سستي دوري ميجويد، او همچنان كه سعي در ارائه نقش مثبتي دارد، تكاليف فردي، خانوادگي و اجتماعي خود را به نحو مطلوب انجام ميدهد.
پيشرفتگرا: انسان مثبتگرا و داراي اعتمادبهنفس، درصدد پيشرفت و افزايش قابليتها و تواناييهاي خويش است و براي رسيدن به جايگاه برتر، تلاش و كوشش ميكند.
- جديت و سختكوشي : اين امتياز سبب ايجاد روحيهي تلاش پيگيري و مقاومت در انسان ميشود و فرد را از بي ارادگي و سست عنصري نجات ميدهد.
- پذيرش ناكاميها : آگاهي از محدوديتها و واقعيتهاي موجود ميتواند تصويري واقع بينانه به انسان ارائه نمايد، اگرچه با شناخت تواناييها ميتوان در كسب موفقيت روزافزون گام برداشت، اما قبول شكست و ناكامي به عنوان يك واقعيت در زندگي به كسب تجربه براي نيل به پيروزي كمك ميكند.
- مؤثر بودن: توانايي تأثير گذاري بر ديگران، معجزهي اعتماد به نفس است.
فرد داراي اعتماد به نفس، چون براي خود حرمت و عزت قائل است، از قلهي تواناييهاي خويش بالا رفته و با بروز استعدادهاي عالي؛ ديگران را تحت تأثير و زير نفوذ خويش قرار ميدهد.
روشهاي تقويت اعتماد به نفس:
به طور خلاصه، عوامل تأثيرگذار، در رشد اعتمادبهنفس موارد زير است:
- ارتباط با خدا : مهمترين روش در كسب اعتمادبهنفس، ارتباط با خداوند است، اتكال به خداوند باعث بينيازي و استقلال در شخصيت و عزتنفس فرد ميشود، در واقع انسان در اعتماد به خدا از هر چيزي كه رنگ تعلق و وابستگي به غير خدا داشته باشد، آزاد ميگردد.
- شناخت بهتر خويش: شناخت استعدادها و قابليتهاي خويش و درك ارزشهاي انساني، در كسب اعتمادبهنفس مفيد است و انسان را از يأس و نااميدي رهانيده و به فردي متكي به خويش و متعهد به خود تبديل مينمايد.
- تكيه بر تواناييهاي خود: براي كارهاي خود، ارزش قائل شود، در كارهايي كه انجام ميدهد تمركز داشته باشد، بر تواناييهاي خود اصرار بورزد و تا ميتواند با محدوديتهاي اجتنابناپذير زندگي كنار بيايد.
- خطر پذيري: با استفاده مطلوب از تجربيات جديد و نهراسيدن از شكست، روحيه خطرپذيري را در خود باور نمايد.
- خود ارزيابي: فرد ياد بگيرد كه اين ارزيابي را به تنهايي انجام دهد و براي جلوگيري از ناراحتي خود به نقطهنظرهاي ديگران توجه نكند، روي احساسات خود تمركز نمايد، اين كارها باعث تقويت احساس خودبرتري شده و اختيار فرد به دست ديگران نميافتد.
- ارزيابي مثبت از خود: نسبت به خود مهربان باشد و شخصيت خويش را با ديد مثبت ارزيابي نمايد، خود را با صفات خوب تفسير كند و به لياقت و شايستگي خويش شك نورزد.